विधी
तुळशी विवाह पूजा साहित्य: संक्षिप्त, नेहमीच्या आणि संपूर्ण विधीसाठी
दुपारीच सगळे गोळा करून ठेवा, म्हणजे संध्याकाळ पूर्ण विवाहासाठी मोकळी राहील. यादी पूजा विधीच्या क्रमानेच आहे.
थोडक्यात
तुळशी विवाहासाठी आधी जागा तयार करा: ती स्वच्छ करा, तुळशी मातेभोवती रांगोळी काढा, कुंडीवर ऊस बांधून मंडप करा, आणि शाळिग्राम एका लहान आसनावर तयार ठेवा. मग ज्या विधीने कराल त्याचे साहित्य गोळा करा. संक्षिप्त विधीत पूजा आणि विवाहाचे मूळ साहित्य लागते; नेहमीच्या विधीत गणेश-गौरी पूजन आणि कलश वाढतात; संपूर्ण विधीत मातृका, नवग्रह पूजन आणि हवन.
तुळशी विवाह २०२६: शनिवार, २१ नोव्हेंबर (कार्तिक शुक्ल द्वादशी), संध्याकाळी.
जागेची तयारी
- जिथे तुळशी माता विराजमान होईल ती जागा स्वच्छ करा: अंगण, गच्ची किंवा घराचा मधला भाग. कुंडी चौरंगावर किंवा पाटावर ठेवा.
- तिच्याभोवती रांगोळी काढा.
- कुंडीवर ऊस बांधून मांडव करा, आणि फुले व आंब्याच्या पानांनी सजवा.
- शाळिग्रामांना लहान आसनावर तयार ठेवा. शाळिग्राम नसतील तर भगवान विष्णू किंवा कृष्णाची मूर्ती पुरेशी आहे.
- संध्याकाळी घरातले सगळे तयार व्हा. तुळशी विवाह संध्याकाळी, गोरज मुहूर्तावर होतो.
संक्षिप्त विधीचे साहित्य
संक्षिप्त विधीला साधारण २५ मिनिटे लागतात, आणि एवढे साहित्य तर प्रत्येक विधीत लागते.
- घंटा, आणि शंख असल्यास शंख
- पेटवलेला तुपाचा दिवा
- तांब्यात पाणी, आचमनासाठी पळी
- बसण्यासाठी आसन
- संकल्पासाठी: अक्षता, फूल, सुपारी आणि नाणे
- गणपती: मूर्ती, किंवा थोड्या तांदळावर सुपारी
- अक्षता आणि फुले
- लहान आसनावर शाळिग्राम, किंवा विष्णू किंवा कृष्णाची मूर्ती
- पाणी, आणि पुसण्यासाठी कापड
- चंदन, तीळ (तांदूळ नाही), फुले, धूप, दिवा
- नैवेद्य आणि फळ
- पाणी, आणि पंचामृत
- लाल ओढणी
- सौभाग्य अलंकार: बांगड्या, टिकली, कुंकू, मेंदी, काजळ
- कुंकू, अक्षता, चंदन आणि फुले
- धूप, दिवा, नैवेद्य आणि फळ
- तुळशी मातेला अर्पण करण्यासाठी ऊस, आवळे, चिंचा आणि बोरे
- वधू-वरांच्या मध्ये धरण्यासाठी कापड (अंतरपाट)
- सगळ्यांसाठी अक्षता
- आसनावर शाळिग्राम
- तुपाच्या दिव्याचे आरतीचे ताट
- कापूर
- वाटण्यासाठी प्रसाद
नेहमीच्या विधीत आणखी
साधारण १ तास, बहुतेक कुटुंबे घरी करतात तसे.
- थोड्या तांदळावर एक सुपारी गणपती म्हणून ठेवा, आणि कलश तयार ठेवा.
- दर्भ किंवा फूल
- चंदन
- तुपाचा दिवा
- चंदन, धूप, दिवा आणि मिठाई
- पाण्याने भरलेला कलश
- खाली ठेवण्यासाठी सप्तधान्य किंवा तांदूळ
- सुपारी, नाणे, नाडापुडी आणि आंब्याची पाच पाने
- तांदळाने भरलेल्या लहान ताटलीवर नारळ
- कुंकू आणि अक्षता
- पंचामृत: दूध, दही, तूप, मध आणि साखर
- पिवळे वस्त्र आणि जानवे
- सुपारीसह विड्याचे पान, आणि दक्षिणा
- पाणी, तुळशीचे पान, अक्षता आणि फूल
संपूर्ण विधीत आणखी
हवनासह साधारण अडीच ते तीन तास.
- एका पाटावर कुंकवाने षोडश मातृकांचे सोळा आणि नवग्रह मंडलाचे नऊ कोठे काढा.
- हवनकुंड अशा जागी ठेवा जिथून धूर बाहेर जाऊ शकेल, आणि जवळ आंब्याची लाकडे, तूप आणि हवन साहित्य ठेवा.
- पवित्रक (दर्भाची अंगठी), जानवे आणि नाडापुडी
- उजव्या हातात अक्षता आणि फुले
- थोड्या अक्षता किंवा पिवळी मोहरी
- शंख आणि घंटा, दोन्हींसाठी चंदन आणि फूल
- विशेषार्घ्यासाठी: तांब्याच्या पात्रात पाणी, चंदन, अक्षता, फळ, फूल, दूर्वा आणि नाणे
- सोळा कोठ्यांचा मातृका पाट
- अक्षता, कुंकू, फुले, धूप, दिवा आणि मिठाई
- नऊ कोठ्यांचे नवग्रह मंडल
- पाद्य, अर्घ्य आणि आचमनासाठी पाणी
- मधुपर्क: काशाच्या वाटीत दही, तूप आणि मध
- दक्षिणा
- आंब्याची लाकडे आणि कापरासह हवनकुंड
- आहुतीसाठी तूप आणि स्रुवा (पळी)
- हवन साहित्य, तीळ आणि थोडी खीर व मध
- तीळ आणि तूप मिसळलेले हवन साहित्य
- १०८ मोजण्यासाठी माळ
- उरलेले हवन साहित्य
- पूर्णाहुतीसाठी तुपासह नारळ किंवा सुपारी
- आचार्यांसाठी पूर्णपात्र (तांदळाने भरलेले पात्र) आणि दक्षिणा
कुटुंबे नेहमी विचारतात
शाळिग्राम नसेल तर काय करावे?
शाळिग्रामांना लहान आसनावर तयार ठेवा. शाळिग्राम नसतील तर भगवान विष्णू किंवा कृष्णाची मूर्ती पुरेशी आहे.
तुळशी विवाह कोणत्या वेळी करतात?
२०२६ मध्ये प्रबोधिनी (देवउठनी) एकादशी शुक्रवार, २० नोव्हेंबरला आहे, आणि तुळशी विवाह शनिवार, २१ नोव्हेंबरला (कार्तिक शुक्ल द्वादशी), संध्याकाळी. काही कुटुंबे एकादशीलाच विवाह करतात, आणि महाराष्ट्रात तो कार्तिक पौर्णिमा, मंगळवार २४ नोव्हेंबरपर्यंत चालतो.
स्रोत: ही यादी तुळशी विवाह पूजा विधीचीच आहे, पारंपरिक पद्धतीतून, प्रत्येक विधीसाठी टप्प्याटप्प्याने गोळा केलेली.
सगळे तयार आहे?
पूजा विधी प्रत्येक टप्प्यावर त्याचे साहित्य दाखवतो, आणि तुम्ही निवडलेल्या विधीने विवाह करवतो.
तुळशी विवाह पूजा विधी उघडा